03-05-26 Việt Quang
Quốc hội mở đường tháo gỡ vướng mắc, miễn truy cứu hình sự với vi phạm đất đai trước Luật Đất đai 2024 nếu hội đủ điều kiện.
Có hiệu lực từ ngày 01/5/2026, Nghị quyết 29/2026/QH16 do Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 24/4/2026 đã thiết lập cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai phát sinh trước ngày 01/8/2024 — thời điểm Luật Đất đai 2024 (Luật số 31/2024/QH15) chính thức có hiệu lực. Văn bản được kỳ vọng sẽ “cởi trói” cho hàng nghìn dự án tồn đọng kéo dài, đồng thời mở đường miễn, giảm trách nhiệm hình sự và kỷ luật cho tổ chức, cá nhân vi phạm khi đáp ứng đủ điều kiện luật định.
Theo báo cáo của các cơ quan chức năng trình Quốc hội, hiện cả nước có khoảng 4.489 dự án đất đai gặp khó khăn, vướng mắc với tổng quy mô diện tích sử dụng đất hơn 198.428,1 ha và tổng vốn đầu tư lên tới 3,3 triệu tỷ đồng. Nguồn lực khổng lồ này gần như “đắp chiếu” trong nhiều năm do thiếu hành lang pháp lý xử lý các vi phạm tồn tại từ thời kỳ Luật Đất đai 2013 và các luật chuyên ngành trước đây.
Nghị quyết 29/2026/QH16 ra đời nhằm khơi thông nguồn lực này. Phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết là các vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước ngày 01/8/2024 — mốc thời điểm Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực — và các dự án tồn đọng, kéo dài đang vướng mắc về pháp lý đất đai. Với cách tiếp cận “đặc thù”, Quốc hội cho phép linh hoạt áp dụng các giải pháp xử lý mà bộ luật hiện hành chưa quy định cụ thể, hướng tới cân bằng giữa kỷ cương pháp luật và yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội.
Một trong những nội dung được dư luận đặc biệt quan tâm là quy định tại Điều 5 Nghị quyết: tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai trước ngày 01/8/2024 sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi đáp ứng đồng thời bốn điều kiện cốt lõi.
Với những trường hợp có gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước nhưng không có dấu hiệu tham nhũng, Nghị quyết cho phép tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự trong thời hạn tối đa không quá 02 năm để các bên liên quan khắc phục hậu quả. Đây là cơ chế “mở đường” để tổ chức, cá nhân chủ động hoàn trả tài sản, hoàn thiện thủ tục pháp lý, qua đó tránh bị xử lý hình sự một cách máy móc.
Đối với cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang đã có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai nhưng không có yếu tố tham nhũng, hành vi xuất phát từ mục đích phát triển kinh tế – xã hội hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh, Nghị quyết cho phép xem xét miễn xử lý kỷ luật. Điều kiện áp dụng là dự án đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội và không có khiếu nại, tố cáo hoặc đã được giải quyết dứt điểm.
Về xử lý công trình, Nghị quyết quy định không buộc tháo dỡ công trình xây dựng trên đất vi phạm nếu công trình đó phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng đã được phê duyệt và không phải khôi phục tình trạng ban đầu của đất. Trường hợp dự án vi phạm về mục đích sử dụng đất nhưng vẫn phù hợp quy hoạch, cơ quan có thẩm quyền được phép điều chỉnh mục tiêu dự án để cho phép tiếp tục triển khai. Đây là điểm mới có ý nghĩa thực tiễn rất lớn, giúp tránh lãng phí tài sản đã đầu tư hàng nghìn tỷ đồng.
Nghị quyết 29/2026/QH16 cũng quy định cụ thể chính sách xử lý đối với các dự án đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất không đúng quy định pháp luật trước ngày 01/8/2024. Đồng thời, Nghị quyết đưa ra cơ chế tiếp tục giao đất, cho thuê đất đối với các dự án đã có vi phạm về trình tự, thủ tục lựa chọn nhà đầu tư — vốn là một trong những “nút thắt” phổ biến nhất tại các địa phương trong giai đoạn 2014 – 2024.
Đối với doanh nghiệp bất động sản, Nghị quyết 29 mở ra cơ hội tái khởi động hàng loạt dự án bị “treo” do vướng mắc pháp lý đất đai, từ đó giải phóng dòng vốn và rút ngắn vòng quay tài sản. Với người mua nhà, đặc biệt là khách hàng đã đóng tiền tại các dự án đang “đắp chiếu”, đây là tín hiệu tích cực cho khả năng được nhận sản phẩm và hợp thức hóa quyền sử dụng đất.
Đối với cá nhân, hộ gia đình từng có vi phạm về mục đích sử dụng đất, ranh giới, hoặc đã được cấp Giấy chứng nhận chưa đúng quy định, Nghị quyết tạo hành lang để hợp thức hóa hồ sơ trên cơ sở các điều kiện cụ thể, thay vì đối mặt với nguy cơ bị thu hồi đất hoặc xử lý hình sự. Với cán bộ địa phương từng tham gia phê duyệt các dự án có sai sót về thủ tục nhưng không vụ lợi, đây cũng là cơ chế đáng kể để minh bạch hóa trách nhiệm và giảm áp lực kỷ luật.
Đối với doanh nghiệp:
Đối với cá nhân, hộ gia đình:
Công ty Luật MT và Cộng sự (MT & Partners Law Firm) với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong các lĩnh vực đất đai, tranh chấp tài sản, doanh nghiệp và tố tụng hình sự sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp, cá nhân trong việc đánh giá hồ sơ, xác định khả năng áp dụng Nghị quyết 29/2026/QH16 và xây dựng chiến lược pháp lý phù hợp. Quý khách vui lòng liên hệ hotline 0987140772 hoặc email info@mtpartners.vn để được tư vấn.
(*) Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.
Từ khóa SEO: Nghị quyết 29/2026/QH16, cơ chế đặc thù xử lý vi phạm đất đai, vi phạm đất đai trước 01/8/2024, Luật Đất đai 2024, Luật số 31/2024/QH15, miễn truy cứu trách nhiệm hình sự đất đai, dự án đất đai tồn đọng, không buộc tháo dỡ công trình vi phạm, miễn kỷ luật cán bộ vi phạm đất đai, tháo gỡ vướng mắc dự án bất động sản, MT & Partners Law Firm, Công ty Luật MT và Cộng sự.
5
Tiếng Việt
English
中文