01-07-26 MTParners
Nghị định 109/2026/NĐ-CP tăng gấp đôi mức phạt hành vi vi phạm chế độ một vợ một chồng. Nhưng một quyết định xử phạt hành chính có tự động giúp thắng kiện ly hôn đơn phương hay không?
Từ ngày 18/5/2026, hành vi ngoại tình, chung sống như vợ chồng với người khác trong khi đang có gia đình có thể bị phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP, gấp đôi mức phạt cũ. Đáng chú ý, theo hướng dẫn xét xử hiện hành, việc một bên đã bị nhắc nhở, hòa giải hoặc xử phạt hành chính vì hành vi này nhưng không khắc phục chính là căn cứ quan trọng để Tòa án chấp nhận yêu cầu ly hôn đơn phương của bên còn lại. Bài viết phân tích quy định mới và các căn cứ ly hôn đơn phương phổ biến nhất trong thực tiễn xét xử.
Ngày 1/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phục hồi và phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã. Nghị định có hiệu lực từ 18/5/2026, thay thế Nghị định 82/2020/NĐ-CP.
Theo Điều 62 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, hành vi vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng bị phạt tiền từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng — tăng gấp đôi so với mức 3.000.000-5.000.000 đồng quy định tại Nghị định 82/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 117/2024/NĐ-CP). Đối với tổ chức, mức phạt gấp đôi mức phạt cá nhân.
Nghị định 109/2026/NĐ-CP liệt kê cụ thể các hành vi bị xử phạt từ 5-10 triệu đồng, gồm:
Thứ nhất, đang có vợ hoặc có chồng mà kết hôn với người khác; hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn với người mình biết rõ đang có chồng, có vợ.
Thứ hai, đang có vợ hoặc có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác; hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mình biết rõ đang có chồng, có vợ. Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, “chung sống như vợ chồng” là việc nam, nữ tổ chức cuộc sống chung và coi nhau là vợ chồng, không nhất thiết phải có hôn thú.
Thứ ba, kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người từng có quan hệ cha mẹ nuôi – con nuôi, cha chồng – con dâu, mẹ vợ – con rể, cha dượng – con riêng của vợ, mẹ kế – con riêng của chồng.
Câu trả lời là không đương nhiên. Theo khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Tòa án chỉ giải quyết cho ly hôn đơn phương khi có căn cứ vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng, làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.
Từ thực tiễn xét xử, hành vi ngoại tình, chung sống như vợ chồng với người khác chỉ được xem là căn cứ ly hôn khi đã được vợ, chồng hoặc người thân, cơ quan, tổ chức góp ý, nhắc nhở, hòa giải nhưng không khắc phục, vẫn tiếp tục lặp lại, hoặc đã bị xử phạt hành chính, hoặc cơ quan điều tra kết luận có dấu hiệu tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đây là điểm mấu chốt: quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP không tự động dẫn đến việc Tòa án cho ly hôn, nhưng là một trong những chứng cứ khách quan, có giá trị pháp lý cao, giúp nguyên đơn chứng minh hôn nhân đã “lâm vào tình trạng trầm trọng” theo đúng tinh thần Điều 56.
Bên cạnh ngoại tình, thực tiễn xét xử còn ghi nhận một số nhóm căn cứ ly hôn đơn phương thường được Tòa án chấp nhận:
Bạo lực gia đình mang tính chất thường xuyên, lặp đi lặp lại, đã được nhắc nhở, hòa giải hoặc bị cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp cách ly, cấm tiếp xúc nhưng người vi phạm vẫn không khắc phục.
Vợ chồng không chung sống với nhau trong thời gian dài mà không có lý do chính đáng, hoặc chung sống hình thức, không có tình nghĩa vợ chồng, không quan tâm chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau.
Vi phạm nghiêm trọng các nghĩa vụ khác về nhân thân, tài sản giữa vợ chồng gây ảnh hưởng lớn đến đời sống hôn nhân, được chứng minh bằng tài liệu, chứng cứ cụ thể chứ không chỉ dựa trên lời khai một phía.
Việc tăng mức phạt và siết chặt xử lý hành vi vi phạm chế độ một vợ một chồng theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP giúp người bị hại có thêm công cụ pháp lý để bảo vệ quyền lợi: quyết định xử phạt hành chính do UBND cấp xã ban hành trở thành văn bản chính thức, có thể nộp kèm hồ sơ khởi kiện ly hôn đơn phương hoặc yêu cầu bồi thường thiệt hại, thay vì chỉ dựa vào lời khai nhân chứng hay chứng cứ tự thu thập vốn dễ bị phản bác tại Tòa.
Đối với người bị ảnh hưởng bởi hành vi ngoại tình của vợ/chồng: nên thu thập chứng cứ (tin nhắn, hình ảnh, xác nhận của người làm chứng), gửi đơn tố cáo đến UBND cấp xã nơi cư trú để được xem xét xử phạt hành chính, đồng thời lưu giữ quyết định xử phạt làm căn cứ chứng minh khi khởi kiện ly hôn đơn phương.
Trước khi nộp đơn ly hôn đơn phương, nên tham vấn luật sư để đánh giá đầy đủ chứng cứ, xác định đúng căn cứ theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tránh trường hợp hồ sơ bị Tòa án yêu cầu bổ sung hoặc bác đơn do chứng cứ chưa đủ thuyết phục.
Công ty Luật MT và Cộng sự với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, sẵn sàng hỗ trợ tư vấn, thu thập chứng cứ và đại diện khách hàng trong các vụ việc ly hôn đơn phương, tranh chấp tài sản, quyền nuôi con. Liên hệ hotline 0987140772 hoặc email info@mtpartners.vn để được tư vấn.
(*) Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.
Từ khóa: ngoại tình bị phạt bao nhiêu tiền 2026, Nghị định 109/2026/NĐ-CP, vi phạm chế độ một vợ một chồng, ly hôn đơn phương, căn cứ ly hôn, Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình, chung sống như vợ chồng.
23
Tiếng Việt
English
中文