21-04-26 Việt Quang
Ngày 31/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư 2025 (có hiệu lực từ 01/3/2026), chính thức hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Nghị định này mang đến nhiều thay đổi mang tính đột phá: từ cơ chế thủ tục đầu tư đặc biệt rút gọn tại khu công nghiệp, khu kinh tế, đến yêu cầu bắt buộc nộp báo cáo giám sát hàng quý đối với doanh nghiệp FDI, cùng cơ chế bảo đảm ưu đãi khi pháp luật thay đổi – tất cả đều ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược đầu tư của doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam.
Một trong những điểm đột phá nhất của Luật Đầu tư 2025 là cơ chế “Thủ tục đầu tư đặc biệt” quy định tại Điều 28 Luật Đầu tư 2025 (số 143/2025/QH15), được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định 19/2025/NĐ-CP (ban hành ngày 10/02/2025). Theo đó, các dự án đầu tư tại khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX), khu công nghệ cao (KCNC), khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và các khu chức năng trong khu kinh tế (KKT) được hưởng cơ chế đặc biệt: thay vì phải trải qua quy trình thẩm định đa ngành phức tạp (phòng cháy chữa cháy, môi trường, xây dựng, chấp thuận chủ trương), nhà đầu tư đủ điều kiện chỉ cần thực hiện thủ tục đăng ký để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong vòng 15 ngày, kèm văn bản cam kết tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Cơ chế này không áp dụng đối với các dự án thuộc diện bắt buộc phải chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định của Chính phủ. Theo ước tính, thủ tục đầu tư đặc biệt có thể rút ngắn thời gian triển khai dự án lên đến 260 ngày so với quy trình thông thường, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể trong thu hút vốn FDI chất lượng cao – nhất là các dự án chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ cao. Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn các doanh nghiệp FDI tận dụng đầy đủ cơ chế này trong bối cảnh Luật Đầu tư 2025 chính thức có hiệu lực.
Điều 94 Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định: kể từ ngày 31/3/2026, toàn bộ dự án FDI và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải nộp thêm báo cáo giám sát hoạt động đầu tư hàng quý cho cơ quan đăng ký đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước về thống kê tại địa phương. Hạn nộp: trước ngày 10 của tháng đầu tiên trong quý tiếp theo.
Ví dụ: Báo cáo quý I/2026 (tháng 1–3/2026) phải nộp trước ngày 10/4/2026. Báo cáo quý II/2026 phải nộp trước ngày 10/7/2026. Nội dung báo cáo bao gồm: tình hình giải ngân vốn, đóng góp ngân sách, tiến độ thực hiện và mức độ tuân thủ các cam kết đầu tư. Quy định này thay thế cơ chế kiểm tra định kỳ 6 tháng/1 năm trước đây, giúp cơ quan nhà nước nắm bắt thực trạng dự án nhanh hơn và xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh.
Nghị định 96/2026/NĐ-CP cụ thể hóa quy định tại Điều 12 Luật Đầu tư 2025 về cơ chế bảo đảm ưu đãi đầu tư khi pháp luật thay đổi: nếu văn bản quy phạm pháp luật mới làm giảm hoặc thay đổi các ưu đãi đang được áp dụng, nhà đầu tư vẫn tiếp tục được hưởng các ưu đãi theo quy định tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư trong suốt thời hạn hoạt động của dự án.
Đặc biệt, nghị định mở rộng đối tượng được hưởng ưu đãi đặc biệt gồm: dự án thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm R&D quy mô lớn; dự án công nghệ số trọng điểm (chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn); và các dự án thuộc ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư có tổng vốn từ 30.000 tỷ đồng trở lên. Đây là tín hiệu tích cực để thu hút các tập đoàn công nghệ đa quốc gia đầu tư vào Việt Nam.
Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn một điểm mới quan trọng so với Luật Đầu tư 2020: nhà đầu tư nước ngoài được phép thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư (tức đăng ký thành lập doanh nghiệp – ERC) trước khi hoàn thành thủ tục cấp hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC). Điều kiện: nhà đầu tư phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025 ngay tại thời điểm thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế.
Quy định này tháo gỡ vướng mắc lớn trong thực tiễn: trước đây nhà đầu tư nước ngoài phải chờ có IRC mới được thành lập công ty, gây chậm trễ đáng kể. Với quy định mới, quy trình đầu tư linh hoạt hơn, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Nghị định 96/2026/NĐ-CP có hiệu lực trong bối cảnh FDI vào Việt Nam tăng mạnh: tổng vốn đăng ký quý I/2026 đạt trên 15,2 tỷ USD, tăng 42,9% so với cùng kỳ; vốn thực hiện đạt 5,4 tỷ USD, tăng 9,1%. Bộ khung pháp lý mới tạo ra hai chiều tác động: thuận lợi là thủ tục rút gọn, cơ chế bảo đảm ưu đãi và linh hoạt thành lập ERC trước IRC giúp doanh nghiệp triển khai nhanh hơn; thách thức là nghĩa vụ báo cáo hàng quý phát sinh thêm chi phí tuân thủ và danh mục 62 ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường đòi hỏi nhà đầu tư rà soát kỹ trước khi triển khai.
Thứ nhất, rà soát ngay danh mục 62 ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường theo Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP trước khi nộp hồ sơ. Thứ hai, thiết lập hệ thống thu thập số liệu nội bộ để đảm bảo nộp báo cáo giám sát quý trước ngày 10 tháng đầu quý tiếp theo (hạn gần nhất: 10/7/2026 cho quý II/2026). Thứ ba, trao đổi với ban quản lý KCN/KKT để xác định dự án có đủ điều kiện áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt theo Điều 28 Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 19/2025/NĐ-CP. Thứ tư, lưu trữ đầy đủ IRC và các văn bản ghi nhận ưu đãi để bảo toàn quyền lợi khi pháp luật thay đổi.
Công ty Luật MT và Cộng sự với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực đầu tư, doanh nghiệp và M&A sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp trong và ngoài nước: tư vấn tuân thủ Nghị định 96/2026/NĐ-CP, hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ đầu tư theo thủ tục đặc biệt, thiết lập hệ thống báo cáo giám sát hàng quý, cũng như tư vấn đàm phán và bảo vệ quyền lợi ưu đãi đầu tư. Liên hệ hotline 0987140772 hoặc email info@mtpartners.vn để được tư vấn.
(*) Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.
Từ khóa SEO: Nghị định 96/2026/NĐ-CP; Luật Đầu tư 2025; thủ tục đầu tư đặc biệt Điều 28; báo cáo giám sát đầu tư hàng quý FDI; ưu đãi đầu tư Việt Nam 2026; khu công nghiệp khu kinh tế đầu tư nước ngoài; thành lập công ty FDI Việt Nam; Công ty Luật MT và Cộng sự; tư vấn đầu tư nước ngoài Việt Nam; khung pháp lý đầu tư 2026.
9
Tiếng Việt
English
中文