03-06-26 MTParners
Từ ngày 1/7/2025, hệ thống Tòa án nhân dân Việt Nam chuyển sang mô hình 3 cấp theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân sửa đổi (Luật số 81/2025/QH15). 355 Tòa án nhân dân khu vực chính thức thay thế 693 Tòa án nhân dân cấp huyện, tiếp nhận toàn bộ thẩm quyền giải quyết sơ thẩm vụ việc hôn nhân gia đình, bao gồm ly hôn thuận tình và ly hôn đơn phương. Hàng nghìn hồ sơ ly hôn đang chờ xử lý buộc phải chuyển sang cơ quan mới — điều này đặt ra câu hỏi thực tiễn: nộp đơn ở đâu, chuẩn bị gì và cần lưu ý những điểm gì?
Theo Luật số 81/2025/QH15 (Luật sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Tòa án nhân dân) có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, hệ thống tòa án Việt Nam được tổ chức lại thành 3 cấp: Tòa án nhân dân tối cao — Tòa án nhân dân cấp tỉnh (34 đơn vị) — Tòa án nhân dân khu vực (355 đơn vị).
Như vậy, cấp “huyện” không còn tồn tại trong hệ thống tòa án. Mỗi tòa án khu vực có thể bao gồm địa bàn của 1–3 huyện/quận/thị xã tùy theo mật độ dân số và khối lượng công việc. Tại TP. Hà Nội có 12 TAND khu vực, TP. Hồ Chí Minh có 19 TAND khu vực. Tổng cộng 355 tòa khu vực phủ 34 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Điều quan trọng: Tòa án khu vực vẫn giữ nguyên thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các vụ việc hôn nhân gia đình theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, TTHC, Tư pháp người chưa thành niên 2025). Không có thay đổi về thẩm quyền theo nội dung — chỉ thay đổi tên gọi và địa bàn của cơ quan.
Căn cứ Điều 35, 36 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (được sửa đổi), hai vợ chồng thỏa thuận nộp đơn yêu cầu (Mẫu 01-VDS) tại Tòa án nhân dân khu vực nơi một trong hai người đang cư trú hoặc làm việc. Lưu ý: hai vợ chồng cần thỏa thuận được về việc ly hôn, phân chia tài sản và quyền nuôi con (nếu có). Tòa án sẽ hòa giải và chỉ ra quyết định thuận tình ly hôn khi xác nhận ý chí tự nguyện của cả hai bên.
Hồ sơ tối thiểu: (1) Đơn yêu cầu thuận tình ly hôn có chữ ký cả hai vợ chồng (Mẫu 01-VDS); (2) Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính — nếu mất, liên hệ UBND nơi đăng ký kết hôn để cấp trích lục); (3) Căn cước công dân của vợ và chồng (bản sao có chứng thực); (4) Giấy khai sinh con chung (nếu có); (5) Giấy tờ tài sản chung (nếu yêu cầu phân chia).
Người yêu cầu ly hôn đơn phương nộp đơn khởi kiện (Mẫu 23-DS) tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn (vợ hoặc chồng) đang cư trú hoặc làm việc (Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Trường hợp bị đơn không xác định được địa chỉ, nguyên đơn có thể nộp đơn tại Tòa án khu vực nơi mình cư trú.
Căn cứ pháp lý để Tòa chấp nhận đơn ly hôn đơn phương: cuộc hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được (Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014). Trong thực tiễn xét xử, tòa thường chấp nhận khi có bằng chứng bạo lực gia đình, ngoại tình, mâu thuẫn kéo dài hoặc vợ/chồng bỏ nhà đi biệt tích.
Sau khi nhận đơn hợp lệ, Tòa án khu vực tiến hành theo trình tự: thụ lý → thông báo nộp tạm ứng án phí → hòa giải bắt buộc → mở phiên họp (ly hôn thuận tình) hoặc phiên xét xử sơ thẩm (ly hôn đơn phương).
Thời hạn giải quyết theo Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015: tối đa 4 tháng với vụ kiện thông thường, 6 tháng với vụ phức tạp. Trên thực tế, ly hôn thuận tình đơn giản thường giải quyết trong 1–2 tháng; ly hôn đơn phương có tranh chấp có thể kéo dài 3–6 tháng hoặc hơn.
Án phí dân sự sơ thẩm: đối với ly hôn không có tranh chấp tài sản là 300.000 đồng/đương sự; đối với tranh chấp tài sản, án phí được tính theo giá trị tài sản tranh chấp theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.
Trước ngày 1/7/2025, các vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài (một bên là người nước ngoài hoặc người Việt định cư ở nước ngoài) thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Từ ngày 1/7/2025, quy định phân cấp theo yếu tố nước ngoài bị bãi bỏ trong phần lớn vụ việc hôn nhân gia đình thông thường — thẩm quyền được phân định theo cấp tòa và lãnh thổ. Tuy nhiên, một số trường hợp đặc biệt (ủy thác tư pháp quốc tế, thi hành bản án nước ngoài) vẫn có thể thuộc thẩm quyền cấp tỉnh — người dân cần kiểm tra cụ thể.
Với 355 tòa khu vực thay thế 693 tòa huyện, địa bàn của mỗi tòa rộng hơn trước, nhưng số lượng thẩm phán và cơ sở vật chất cũng được tập trung hơn, kỳ vọng rút ngắn thời gian xét xử. Người dân cần xác định đúng tòa án khu vực mình thuộc (tra cứu trên website toaan.gov.vn hoặc hỏi trực tiếp UBND cấp xã/phường) trước khi nộp hồ sơ, tránh nộp nhầm phải nộp lại từ đầu. Hồ sơ đã nộp tại tòa huyện trước 1/7/2025 nhưng chưa giải quyết xong sẽ được chuyển sang tòa khu vực tương ứng để tiếp tục giải quyết — không cần nộp lại.
Thứ nhất, xác định đúng tòa án khu vực có thẩm quyền trước khi nộp hồ sơ — tránh mất thời gian nộp nhầm. Thứ hai, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo checklist, đặc biệt Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn bản chính; nếu mất cần xin trích lục tại UBND nơi đăng ký hôn nhân trước. Thứ ba, nếu ly hôn có tranh chấp tài sản (đặc biệt là bất động sản) hoặc tranh chấp quyền nuôi con, nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi nộp đơn để bảo vệ quyền lợi tốt nhất. Thứ tư, kiểm tra xem vụ việc có yếu tố nước ngoài hay không để xác định đúng cấp tòa.
Công ty Luật MT và Cộng sự với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân gia đình, am hiểu quy trình tố tụng tại các Tòa án nhân dân khu vực trên cả nước, sẵn sàng hỗ trợ quý khách trong toàn bộ quá trình ly hôn — từ tư vấn chiến lược, chuẩn bị hồ sơ, đại diện tại tòa đến giải quyết tranh chấp tài sản và quyền nuôi con. Liên hệ hotline 0987140772 hoặc email info@mtpartners.vn để được tư vấn miễn phí buổi đầu.
(*) Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.
Từ khóa SEO: thẩm quyền tòa án nhân dân khu vực; nộp đơn ly hôn ở đâu 2025 2026; ly hôn thuận tình tòa án khu vực; ly hôn đơn phương nộp đơn ở đâu; thủ tục ly hôn mới nhất 2026; hồ sơ ly hôn cần giấy tờ gì; tòa án khu vực thay thế tòa huyện; luật tổ chức tòa án 2025; ly hôn có yếu tố nước ngoài từ 1/7/2025; công ty luật MT và cộng sự tư vấn ly hôn
7
Tiếng Việt
English
中文