Nghị định 144/2026/NĐ-CP: Quy định mới về khấu trừ thuế GTGT hàng mua trả chậm, trả góp — Doanh nghiệp cần làm gì từ 20/6/2026?

08-06-26 MTParners

Ngày 20/6/2026 đánh dấu ngày có hiệu lực của Nghị định 144/2026/NĐ-CP — văn bản sửa đổi quan trọng về thuế giá trị gia tăng (GTGT) tác động trực tiếp đến hoạt động mua sắm trả chậm, trả góp tại các doanh nghiệp. Thay vì áp dụng quy tắc “có hóa đơn, có tiền thanh toán mới được khấu trừ” một cách cứng nhắc, doanh nghiệp nay phải tuân theo quy trình kê khai ba bước linh hoạt hơn nhưng cũng đòi hỏi theo dõi chặt chẽ hơn. Đây là thay đổi thiết thực mà mọi kế toán doanh nghiệp không thể bỏ qua.

I. Tại sao phải sửa đổi — Vướng mắc thực tiễn kéo dài

Theo quy định tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế GTGT 2024, để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp phải xuất trình chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Quy định này phát sinh vướng mắc thực tế nghiêm trọng: doanh nghiệp ký hợp đồng mua thiết bị, nguyên vật liệu theo phương thức trả góp nhiều kỳ — nhưng kỳ trả góp chưa đến hạn, không thể có chứng từ thanh toán. Kết quả là doanh nghiệp bị từ chối khấu trừ thuế GTGT dù giao dịch hoàn toàn hợp pháp.

Nghị định 144/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, có hiệu lực từ ngày 20/6/2026, trực tiếp xử lý khoảng trống pháp lý này bằng cách bổ sung quy định chi tiết tại điểm g khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

II. Quy trình khấu trừ thuế GTGT hàng trả chậm, trả góp theo quy định mới

Kể từ ngày 20/6/2026, quy trình xử lý thuế GTGT đầu vào đối với hàng mua trả chậm, trả góp có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên được thực hiện theo 3 bước:

Bước 1 — Khấu trừ tạm thời: Doanh nghiệp được khấu trừ thuế GTGT đầu vào ngay tại kỳ kê khai có hóa đơn, dù chưa đến kỳ thanh toán. Điều kiện cần: (i) hợp đồng mua hàng bằng văn bản, (ii) hóa đơn GTGT hợp lệ. Không cần chứng từ thanh toán ngân hàng nếu chưa đến hạn trả.
Bước 2 — Điều chỉnh giảm khi đến hạn mà chưa thanh toán: Đến ngày thanh toán ghi trong hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng, nếu doanh nghiệp không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ tương ứng với phần chưa thanh toán — ngay tại kỳ tính thuế phát sinh nghĩa vụ thanh toán đó.
Bước 3 — Phục hồi quyền khấu trừ khi có chứng từ: Sau khi đã điều chỉnh giảm, nếu doanh nghiệp nhận được chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (ví dụ: thanh toán bù trừ, chuyển khoản trễ so với hợp đồng), doanh nghiệp được kê khai khấu trừ lại số thuế GTGT tương ứng vào kỳ tính thuế có chứng từ đó.

Ngoài thay đổi về hàng trả chậm, Nghị định 144/2026/NĐ-CP còn cập nhật danh sách sản phẩm bảo hiểm không chịu thuế GTGT và danh mục tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu không chịu thuế — doanh nghiệp trong lĩnh vực bảo hiểm và khai khoáng cần kiểm tra kỹ phụ lục mới.

III. Tác động thực tiễn đối với doanh nghiệp

Quy định mới tác động đến hầu hết các doanh nghiệp có hoạt động mua sắm máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu theo phương thức trả chậm hoặc trả góp. Các lĩnh vực chịu tác động lớn nhất gồm: xây dựng, sản xuất, bán lẻ, thương mại, nông nghiệp và công nghệ.

Điểm tích cực:

Doanh nghiệp được khấu trừ thuế GTGT ngay từ kỳ nhận hàng và hóa đơn, không cần chờ đến khi thanh toán xong — giúp cải thiện dòng tiền, đặc biệt với các hợp đồng dài hạn.
Giải tỏa vướng mắc kéo dài cho doanh nghiệp trong các ngành có chu kỳ thanh toán dài như xây dựng, bất động sản công nghiệp.

Điểm cần thận trọng:

Nếu đến kỳ thanh toán mà doanh nghiệp chưa chuyển khoản qua ngân hàng, phải điều chỉnh giảm thuế — kéo theo nguy cơ phát sinh tiền chậm nộp nếu kỳ đó đã phát sinh nghĩa vụ thuế.
Cần theo dõi sát lịch thanh toán từng hợp đồng: một kỳ trả góp thanh toán bằng tiền mặt (dù chỉ một lần) có thể khiến doanh nghiệp mất quyền khấu trừ phần đó vĩnh viễn nếu không có chứng từ bổ sung.
Doanh nghiệp có nhiều hợp đồng trả chậm sẽ phải tăng khối lượng theo dõi và công việc kế toán hàng tháng.

IV. Khuyến nghị cho doanh nghiệp

Để chủ động tuân thủ quy định mới và tránh rủi ro bị truy thu thuế, doanh nghiệp nên thực hiện ngay 4 bước sau trước ngày 20/6/2026:

Một là, rà soát toàn bộ hợp đồng mua trả chậm, trả góp đang có hiệu lực để xác định các kỳ thanh toán từ 20/6/2026 trở đi, lập danh sách theo dõi riêng.
Hai là, thiết lập cảnh báo tự động (trong phần mềm kế toán hoặc lịch nhắc nhở) cho ngày đến hạn thanh toán từng hợp đồng — tránh sót kỳ điều chỉnh giảm thuế.
Ba là, ưu tiên thanh toán chuyển khoản ngân hàng thay vì tiền mặt với mọi giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên để bảo đảm quyền khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
Bốn là, với hợp đồng ký mới từ 20/6/2026, bổ sung điều khoản quy định rõ phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, tránh tranh chấp và rủi ro về thuế.

Công ty Luật MT và Cộng sự với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp lý doanh nghiệp và tư vấn thuế sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hợp đồng, quy trình kế toán và chiến lược tuân thủ phù hợp với quy định mới. Liên hệ hotline 0987140772 hoặc email info@mtpartners.vn để được tư vấn.

(*) Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.

Từ khóa SEO: thuế GTGT hàng trả chậm trả góp 2026, Nghị định 144/2026/NĐ-CP, khấu trừ thuế GTGT đầu vào trả góp, quy định mới thuế GTGT tháng 6 2026, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, luật thuế giá trị gia tăng 2024, doanh nghiệp mua trả chậm thuế GTGT, điều chỉnh giảm khấu trừ VAT