25-07-26 MTParners
Từ xử lý tài sản bảo đảm đến thủ tục tái thẩm, các án lệ số 83-90/2026/AL định hình lại cách tòa án phán quyết nhiều loại tranh chấp dân sự phổ biến hiện nay.
Ngày 29/5/2026, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao ban hành Quyết định 162/QĐ-CA, công bố 8 án lệ mới (số 83-90/2026/AL), nâng tổng số án lệ có hiệu lực trên cả nước lên 90 án lệ. Theo quy định, các tòa án có trách nhiệm nghiên cứu, áp dụng thống nhất kể từ ngày 1/7/2026. Đáng chú ý, nhiều án lệ trong đợt công bố lần này tác động trực tiếp đến các dạng tranh chấp dân sự phổ biến nhất tại tòa: xử lý tài sản bảo đảm, thủ tục tái thẩm, trách nhiệm bồi thường của doanh nghiệp bảo hiểm và thẩm quyền hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Án lệ số 87/2026/AL giải quyết một vấn đề gây tranh cãi kéo dài trong thực tiễn xét xử: khi xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ, ai được ưu tiên thanh toán trước, theo thứ tự nào, trong trường hợp một tài sản bảo đảm cho nhiều nghĩa vụ hoặc liên quan đến nhiều bên có quyền lợi. Đây là loại tranh chấp rất thường gặp trong các vụ án dân sự, kinh doanh thương mại liên quan tín dụng, thế chấp ngân hàng. Việc có án lệ chính thức giúp tòa án các cấp áp dụng thống nhất một nguyên tắc xử lý, thay vì mỗi tòa một cách hiểu như trước đây.
Án lệ số 86/2026/AL làm rõ thế nào là “sự kiện pháp lý mới” đủ căn cứ để xem xét kháng nghị theo thủ tục tái thẩm — một trong những thủ tục đặc biệt quan trọng nhưng khó áp dụng nhất của tố tụng dân sự, cho phép xem xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật khi phát hiện tình tiết mới. Trước đây, việc xác định tình tiết nào đủ điều kiện làm căn cứ tái thẩm thường phụ thuộc vào cách đánh giá riêng của từng tòa án. Án lệ mới cung cấp tiêu chí rõ ràng hơn, có lợi cho các đương sự đang tìm cách bảo vệ quyền lợi sau khi bản án đã tuyên.
Hai án lệ số 83/2026/AL và 85/2026/AL cùng xoay quanh vai trò của doanh nghiệp bảo hiểm trong tố tụng dân sự. Án lệ số 83 xác định trách nhiệm bồi thường của doanh nghiệp bảo hiểm đối với thiệt hại về tài sản trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền chưa xác định được người gây ra thiệt hại — tình huống khá phổ biến trong các vụ tai nạn, cháy nổ, sự cố kỹ thuật. Án lệ số 85 làm rõ tư cách tham gia tố tụng của doanh nghiệp bảo hiểm thành viên khi tham gia hợp đồng nguyên tắc đồng bảo hiểm, tránh tình trạng tòa án lúng túng khi xác định ai là bị đơn, ai là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong các vụ kiện đòi bồi thường bảo hiểm có nhiều doanh nghiệp cùng tham gia.
Án lệ số 90/2026/AL — một trong hai án lệ liên quan trực tiếp đến đất đai trong đợt công bố này — khẳng định rõ thẩm quyền của tòa án trong việc hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi giải quyết vụ án dân sự có liên quan. Đây là vấn đề phát sinh thường xuyên trong các vụ tranh chấp đất đai, khi đương sự yêu cầu tòa án tuyên hủy giấy chứng nhận đã cấp trái quy định như một phần của việc giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất, thay vì phải khởi kiện một vụ án hành chính riêng.
Việc bổ sung 8 án lệ mới, nâng tổng số lên 90 án lệ có hiệu lực, đồng nghĩa với việc phạm vi các vấn đề pháp lý được “chuẩn hóa” cách xử lý ngày càng mở rộng. Đối với thẩm phán, đây là căn cứ bắt buộc phải viện dẫn khi vụ việc đang giải quyết có tình huống pháp lý tương tự — theo Điều 8 Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết số 02/2025/NQ-HĐTP). Đối với luật sư và đương sự, việc nắm được các án lệ mới giúp xây dựng lập luận chặt chẽ hơn, dự đoán được xu hướng xét xử và tăng khả năng thắng kiện khi tình huống của mình tương đồng với án lệ đã công bố. Ngược lại, phía không nắm được án lệ có nguy cơ bị động, mất lợi thế tố tụng ngay từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ.
Đối với cá nhân, doanh nghiệp đang có tranh chấp dân sự chuẩn bị khởi kiện hoặc đang tham gia tố tụng tại tòa, cần rà soát xem vụ việc của mình có tình huống pháp lý tương tự với 90 án lệ hiện hành hay không, đặc biệt là các án lệ mới liên quan tài sản bảo đảm, bảo hiểm, tái thẩm và đất đai nêu trên. Trường hợp bản án, quyết định đã có hiệu lực nhưng phát sinh tình tiết mới, nên tham vấn luật sư sớm để đánh giá khả năng đề nghị xem xét theo thủ tục tái thẩm trong thời hạn luật định, tránh bỏ lỡ cơ hội bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Công ty Luật MT và Cộng sự với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tố tụng dân sự, tranh chấp tài sản và tư vấn pháp lý doanh nghiệp, sẵn sàng hỗ trợ Quý khách hàng đánh giá vụ việc, xây dựng chiến lược tố tụng và đại diện tham gia giải quyết tranh chấp tại tòa án các cấp. Liên hệ hotline 0987140772 hoặc email info@mtpartners.vn để được tư vấn.
(*) Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.
Từ khoá SEO: án lệ mới 2026, án lệ số 87/2026/AL, tranh chấp dân sự tại tòa án, xử lý tài sản bảo đảm, thủ tục tái thẩm, Quyết định 162/QĐ-CA, luật sư tranh chấp dân sự, Công ty Luật MT và Cộng sự
71
Tiếng Việt
English
中文