Ủy Quyền Khiếu Nại Không Cần Công Chứng Từ Năm 2027: Những Đột Phá Của Nghị Định 155/2026/NĐ-CP

09-06-26 MTParners

Ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 155/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 124/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Khiếu nại — có hiệu lực từ 01/7/2026. Nghị định đánh dấu bước chuyển quan trọng: tổ chức ủy quyền khiếu nại không còn bắt buộc công chứng, chứng thực; và theo Luật Công chứng sửa đổi 2026 có hiệu lực từ 01/01/2027, cá nhân cũng được miễn yêu cầu này. Bên cạnh đó, Nghị định lần đầu định nghĩa “vụ việc phức tạp”, bổ sung cơ chế tạm đình chỉ, siết kỷ luật cán bộ và thúc đẩy chuyển đổi số trong giải quyết khiếu nại.

1. Ủy quyền khiếu nại không cần công chứng: Bước ngoặt cho doanh nghiệp và cá nhân

Theo quy định cũ tại Điều 5 Nghị định 124/2020/NĐ-CP, văn bản ủy quyền khiếu nại của cá nhân bắt buộc phải được công chứng hoặc chứng thực tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Yêu cầu này trên thực tế gây phiền hà đáng kể, nhất là khi người khiếu nại ở xa, bệnh tật, hoặc muốn ủy quyền gấp trong vụ việc có thời hạn ngắn.

Nghị định 155/2026/NĐ-CP và Luật Công chứng sửa đổi 2026 cùng tạo ra hai mốc thay đổi liên tiếp:

Với tổ chức (hiệu lực từ 01/7/2026): Văn bản ủy quyền khiếu nại chỉ cần do người có thẩm quyền của tổ chức ký và đóng dấu (nếu có). Không còn yêu cầu công chứng, chứng thực tại phòng công chứng hay UBND xã/phường. Điều này đặc biệt thuận lợi cho doanh nghiệp khi cần ủy quyền cho luật sư hoặc người đại diện tham gia khiếu nại hành chính.
Với cá nhân (hiệu lực từ 01/01/2027): Ngày 23/4/2026, Quốc hội khoá XVI thông qua Luật Công chứng sửa đổi 2026, đưa “văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại” vào danh sách 06 loại giao dịch không còn bắt buộc công chứng. Do đó, từ ngày 01/01/2027, quy định công chứng bắt buộc sẽ hết hiệu lực. Người dân vẫn có quyền yêu cầu công chứng nếu muốn, nhưng không bị bắt buộc.

Lưu ý thực tiễn: Trong giai đoạn chuyển tiếp từ 01/7/2026 đến 31/12/2026, cá nhân vẫn cần công chứng hoặc chứng thực theo quy định hiện hành; chỉ từ 01/01/2027 mới hoàn toàn bỏ bắt buộc. Nội dung văn bản ủy quyền phải theo Mẫu số 02 ban hành kèm Nghị định 155/2026/NĐ-CP.

2. Lần đầu định nghĩa “vụ việc phức tạp”: Chấm dứt áp dụng tuỳ tiện

Điểm mờ lớn nhất trong pháp luật khiếu nại từ trước đến nay là khái niệm “vụ việc phức tạp” — vốn được dùng để gia hạn thời gian giải quyết nhưng không có định nghĩa pháp lý rõ ràng. Nghị định 155/2026/NĐ-CP lần đầu bổ sung Điều 3a, liệt kê cụ thể 07 trường hợp:

Phải xác minh tại từ 02 địa điểm trở lên;
Có từ 02 nội dung cần xác minh trở lên;
Nhiều người cùng khiếu nại hoặc nội dung liên quan đến quyền lợi của nhiều người;
Người khiếu nại ở nước ngoài, là người nước ngoài, hoặc nội dung cần xác minh ở nước ngoài;
Liên quan đến trách nhiệm quản lý của nhiều cơ quan, tổ chức;
Các cơ quan liên quan còn có ý kiến khác nhau trong quá trình giải quyết;
Tài liệu, chứng cứ mâu thuẫn cần thời gian kiểm tra, đánh giá hoặc tham khảo cơ quan chuyên môn.

Quan trọng: Việc xác định vụ việc phức tạp phải thể hiện bằng văn bản và lưu vào hồ sơ — cơ sở pháp lý để người khiếu nại kiểm soát nếu cơ quan nhà nước lạm dụng lý do “phức tạp” để kéo dài thời hạn.

3. Cơ chế tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết khiếu nại — hành lang pháp lý cho bất khả kháng

Trên cơ sở Điều 11a Luật Khiếu nại (sửa đổi bởi Luật số 136/2025/QH15), Nghị định 155/2026/NĐ-CP bổ sung Mục 2a gồm Điều 28a và 28b, hướng dẫn chi tiết về tạm đình chỉ và đình chỉ giải quyết khiếu nại.

Các sự kiện bất khả kháng được xác định gồm:

Thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh, địch họa;
Tai nạn, ốm đau, đi công tác hoặc học tập ở nơi xa;
Hồ sơ, tài liệu đang bị cơ quan có thẩm quyền tạm giữ, niêm phong.

Khi căn cứ tạm đình chỉ không còn, người giải quyết khiếu nại phải ban hành quyết định tiếp tục giải quyết trong vòng 03 ngày làm việc. Trường hợp rút khiếu nại: Chỉ khi toàn bộ người khiếu nại rút mới ban hành quyết định đình chỉ.

4. Siết kỷ luật cán bộ và đẩy mạnh chuyển đổi số

Nghị định 155/2026/NĐ-CP sửa đổi Điều 40, 41 và bổ sung Điều 41a, quy định rõ 4 hình thức kỷ luật: khiển trách, cảnh cáo, cách chức, buộc thôi việc — áp dụng cho các hành vi sách nhiễu, bao che, đe doạ trả thù, cố ý làm sai lệch hồ sơ, từ chối thụ lý vụ việc đủ điều kiện. Điều 41a mới còn xử lý cả những người can thiệp trái pháp luật tuy không trực tiếp giải quyết.

Về chuyển đổi số (Điều 30a mới): Cơ quan có thẩm quyền được ứng dụng công nghệ thông tin để cập nhật, theo dõi, quản lý và chia sẻ dữ liệu giải quyết khiếu nại lên Cơ sở dữ liệu quốc gia — đảm bảo minh bạch và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Tác động thực tiễn

Đối với doanh nghiệp: Bỏ bắt buộc công chứng giúp tiết kiệm thời gian và chi phí trong các vụ khiếu nại hành chính về thuế, đất đai, giấy phép kinh doanh. Doanh nghiệp có thể ủy quyền ngay bằng văn bản nội bộ có chữ ký và con dấu.

Đối với cá nhân: Từ 01/01/2027, người khiếu nại có thể ủy quyền cho người thân, luật sư hoặc trợ giúp viên pháp lý mà không phải trả phí công chứng — đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi, người khuyết tật, hoặc người ở vùng sâu vùng xa.

Về quản lý nhà nước: Quy trình được chuẩn hóa với định nghĩa rõ “vụ việc phức tạp” và cơ chế tạm đình chỉ, hạn chế tình trạng hồ sơ tồn đọng không rõ lý do.

Khuyến nghị

Đối với doanh nghiệp và tổ chức:

Rà soát quy trình nội bộ, bổ sung mẫu ủy quyền theo Mẫu số 02 kèm Nghị định 155/2026/NĐ-CP.
Với vụ việc sắp khiếu nại, cân nhắc chờ đến 01/01/2027 để bỏ bước công chứng — trừ khi thời hạn sắp hết.
Chủ động theo dõi tiến độ qua Cơ sở dữ liệu quốc gia khi hệ thống vận hành.

Đối với cá nhân:

Lưu ý giai đoạn chuyển tiếp: 01/7/2026–31/12/2026 vẫn cần chứng thực/công chứng; từ 01/01/2027 mới hoàn toàn bỏ bắt buộc.
Yêu cầu văn bản khi cơ quan xác định vụ việc “phức tạp” — quyền được ghi nhận tại Điều 3a.
Từ chối thụ lý hoặc quá hạn là căn cứ yêu cầu xử lý kỷ luật cán bộ theo Điều 40, 41, 41a.

Công ty Luật MT và Cộng sự với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hành chính, dân sự và khiếu nại tố cáo sẵn sàng hỗ trợ quý khách hàng soạn thảo đơn khiếu nại, văn bản ủy quyền đúng chuẩn mới và đại diện tham gia toàn bộ quá trình giải quyết. Liên hệ hotline 0987140772 hoặc email info@mtpartners.vn để được tư vấn.

(*) Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.

Từ khóa: ủy quyền khiếu nại không cần công chứng, Nghị định 155/2026/NĐ-CP, sửa đổi Nghị định 124/2020, thủ tục khiếu nại hành chính mới 2026, văn bản ủy quyền khiếu nại, Luật Công chứng sửa đổi 2026, vụ việc phức tạp trong khiếu nại, kỷ luật cán bộ giải quyết khiếu nại, chuyển đổi số giải quyết khiếu nại