16-09-26 MTParners
Mỗi năm cả nước có khoảng 600.000 cặp ly hôn trên 2 triệu cặp kết hôn, trong đó 70% ở độ tuổi dưới 30 và 60% chia tay chỉ sau 1-5 năm chung sống. Vì sao hôn nhân của người trẻ ngày càng ngắn, và pháp luật quy định gì để bảo vệ quyền lợi các bên khi “đường ai nấy đi” quá sớm?
Theo số liệu của Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới, Việt Nam ghi nhận khoảng 2 triệu lượt đăng ký kết hôn mỗi năm nhưng cũng có tới 600.000 cặp ly hôn, tức cứ 4 cặp kết hôn thì có 1 cặp chia tay. Đáng chú ý, 70% số vụ ly hôn thuộc về các cặp đôi dưới 30 tuổi, và 60% xảy ra chỉ sau 1-5 năm chung sống — hiện tượng được giới chuyên môn gọi là “ly hôn xanh”. Đầu năm 2026, dư luận cũng liên tục xôn xao trước hàng loạt tin ly hôn trong giới nghệ sĩ, càng khiến chủ đề hôn nhân ngắn ngủi của người trẻ trở thành đề tài được quan tâm rộng rãi. Từ góc độ pháp lý, bài viết phân tích nguyên nhân, thủ tục và những lưu ý quan trọng cho các cặp đôi trẻ khi quyết định ly hôn.
“Ly hôn xanh” là cách gọi phổ biến trong giới nghiên cứu xã hội học và truyền thông để chỉ những cuộc ly hôn diễn ra trong vòng 5 năm đầu hôn nhân, thường ở các cặp vợ chồng từ 18-30 tuổi. Theo báo cáo được Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới công bố và được nhiều đại biểu Quốc hội dẫn lại tại nghị trường, cả nước hiện có hơn 60.000 vụ ly hôn mỗi năm, chiếm khoảng 30% tổng số cặp kết hôn. Thống kê của cơ quan chức năng cũng cho thấy cả nước hiện có hơn 2,2 triệu người đã ly hôn hoặc ly thân, tập trung cao nhất tại TP.HCM và Hà Nội.
Xu hướng này không chỉ là câu chuyện xã hội mà còn tạo áp lực thực tế lên hệ thống tòa án — nhất là trong bối cảnh các Tòa án nhân dân khu vực vừa được tổ chức lại từ 1/7/2025 để tiếp nhận toàn bộ thẩm quyền xét xử sơ thẩm ly hôn từ tòa cấp huyện trước đây, kéo theo khối lượng vụ việc dồn về một số khu vực đông dân cư ngày càng lớn.
Theo thống kê được dẫn từ Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới, nguyên nhân dẫn đến ly hôn ở giới trẻ chủ yếu đến từ mâu thuẫn lối sống (27,7%), ngoại tình (25,9%), khó khăn kinh tế (13%), bạo lực gia đình (6,7%), lý do sức khỏe (2,2%) và tình trạng vợ chồng sống xa nhau kéo dài (1,3%).
Dưới góc độ pháp lý, phần lớn các căn cứ này đều có thể được Tòa án chấp nhận là lý do ly hôn theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014: tình trạng hôn nhân trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được, hoặc có hành vi bạo lực gia đình gây tổn hại nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của người còn lại. Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cũng hướng dẫn cụ thể cách xác định các căn cứ này, giúp việc xét xử thống nhất hơn giữa các tòa án.
Nhiều cặp đôi trẻ cho rằng vì chưa có con chung, tài sản chung không nhiều nên ly hôn sẽ nhanh gọn. Thực tế, nếu hai bên thuận tình và tự thỏa thuận được về tài sản, nghĩa vụ nợ chung, việc giải quyết theo thủ tục việc dân sự thường mất ít thời gian hơn một vụ án ly hôn có tranh chấp. Tuy nhiên, ngay cả hôn nhân ngắn ngày cũng có thể phát sinh tài sản chung hình thành trong thời kỳ hôn nhân (tiền tiết kiệm, xe, các khoản đầu tư chung) hoặc nghĩa vụ nợ chung mà nếu không thỏa thuận rõ, một bên có thể phải gánh chịu ngoài ý muốn.
Ngoài ra, theo quy định hiện hành, đơn ly hôn phải nộp đúng Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo nơi cư trú, làm việc của bị đơn (với ly hôn đơn phương) hoặc theo thỏa thuận của hai bên (với ly hôn thuận tình). Nộp sai địa chỉ tòa án — điều dễ xảy ra trong giai đoạn tòa án mới sáp nhập — có thể khiến hồ sơ bị trả lại, kéo dài thời gian giải quyết.
Để hạn chế tranh chấp khi hôn nhân đổ vỡ sớm, pháp luật hiện hành cho phép vợ chồng lập thỏa thuận về chế độ tài sản trước khi kết hôn (thường gọi là thỏa thuận tiền hôn nhân), quy định rõ tài sản riêng, tài sản chung và cách phân chia nếu ly hôn. Đây là công cụ pháp lý còn ít được các cặp đôi trẻ Việt Nam sử dụng, dù có giá trị pháp lý và có thể giúp giảm đáng kể tranh chấp, thời gian tố tụng khi ly hôn. Bên cạnh đó, hòa giải tại tòa án vẫn là thủ tục bắt buộc trước khi xét xử, nhằm tạo cơ hội cuối để các cặp đôi trẻ cân nhắc kỹ trước một quyết định có thể được đưa ra khá vội vàng.
Tỷ lệ ly hôn xanh gia tăng không chỉ ảnh hưởng đến từng gia đình mà còn tạo áp lực dài hạn lên hệ thống an sinh xã hội, nhất là khi các cặp đôi đã có con nhỏ. Đại biểu Quốc hội từng cảnh báo đây là một trong những nguyên nhân góp phần làm gia tăng tình trạng trẻ em thiếu sự chăm sóc, giáo dục đầy đủ. Về phía hệ thống tư pháp, khối lượng vụ việc ly hôn tại các Tòa án nhân dân khu vực, đặc biệt ở đô thị lớn, được dự báo tiếp tục tăng trong những năm tới.
Với các cặp đôi trẻ đang cân nhắc kết hôn, nên trang bị kiến thức cơ bản về quyền và nghĩa vụ vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình, cân nhắc lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân nếu một trong hai bên có tài sản riêng đáng kể trước khi cưới. Với các cặp đôi đang trong quá trình ly hôn, cần xác định rõ tài sản chung, nghĩa vụ nợ chung phát sinh trong thời kỳ hôn nhân dù ngắn, nộp đơn đúng Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền, và cân nhắc tham vấn luật sư trước khi nộp đơn để đảm bảo thỏa thuận ly hôn — nếu có — được ghi nhận chặt chẽ, tránh phát sinh tranh chấp sau này.
Công ty Luật MT và Cộng sự với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, sẵn sàng tư vấn thỏa thuận tài sản trước hôn nhân, hỗ trợ thủ tục ly hôn thuận tình, ly hôn đơn phương và các vấn đề liên quan đến tài sản, con chung. Liên hệ hotline 0987140772 hoặc email info@mtpartners.vn để được tư vấn.
(*) Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.
ly hôn xanh, ly hôn giới trẻ, tỷ lệ ly hôn Việt Nam, ly hôn dưới 30 tuổi, thủ tục ly hôn nhanh, thỏa thuận tiền hôn nhân, MT và Cộng sự
2
Tiếng Việt
English
中文