18-05-26 MTParners
Nghị định 109/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, lần đầu tiên áp chế tài hành chính đối với hành vi cản trở quyền nộp đơn phá sản và hành vi cố tình trì hoãn mở thủ tục khi doanh nghiệp đã mất khả năng thanh toán.
Hôm nay, 18/5/2026, Nghị định số 109/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 01/4/2026 chính thức có hiệu lực. Văn bản quy định xử phạt vi phạm hành chính trong nhiều lĩnh vực, trong đó có “phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã” — mảng vốn ít được pháp luật xử phạt hành chính cụ thể trong nhiều năm qua. Lần đầu tiên, chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật và thành viên Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên đứng trước nguy cơ bị phạt tiền nếu doanh nghiệp mất khả năng thanh toán nhưng không nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản.
Nghị định 109/2026/NĐ-CP gồm các chương quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt trong năm lĩnh vực: bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã. Mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân trong lĩnh vực thi hành án dân sự, phục hồi và phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã được ấn định ở mức 40 triệu đồng.
Phạm vi đối tượng được mở rộng so với các quy định trước đây, bao trùm không chỉ chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật mà cả thành viên Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, đại hội thành viên hợp tác xã, người tham gia thủ tục phá sản và cá nhân, tổ chức có liên quan trong quá trình giải quyết vụ việc.
Quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản là quyền pháp lý quan trọng của chủ nợ, người lao động, cổ đông và chính người quản lý doanh nghiệp. Trên thực tế, không hiếm trường hợp các bên có thẩm quyền hoặc người quản lý gây khó dễ, từ chối ký xác nhận, cản trở việc cung cấp tài liệu hoặc thông tin để chủ nợ không thể hoàn thiện hồ sơ. Điều 70 Nghị định 109/2026/NĐ-CP đã điều chỉnh và cụ thể hóa chế tài đối với nhóm hành vi này, qua đó tạo công cụ pháp lý bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ nợ và các bên liên quan ngay từ giai đoạn tiền tố tụng phá sản.
Đây là điểm mới quan trọng nhất đối với khối doanh nghiệp. Điều 71 quy định phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với chủ doanh nghiệp tư nhân, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, chủ tịch và thành viên Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên hoặc đại hội thành viên của hợp tác xã khi doanh nghiệp, hợp tác xã đã mất khả năng thanh toán nhưng không nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản trong thời hạn pháp luật quy định.
Đáng chú ý, Nghị định bổ sung trường hợp loại trừ trách nhiệm: sẽ không xử phạt nếu người có nghĩa vụ trước đó đã nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi doanh nghiệp. Quy định này nhằm khuyến khích doanh nghiệp lựa chọn phương án phục hồi, tái cấu trúc thay vì để khoản nợ kéo dài hoặc “nuôi” nợ tới mức không thể cứu vãn.
Điều 72 Nghị định 109/2026/NĐ-CP lần đầu tiên quy định cụ thể chế tài đối với hành vi vi phạm của người tham gia thủ tục phục hồi, phá sản và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình giải quyết vụ việc. Trước đây, dù Luật Phá sản đã định nghĩa nghĩa vụ của các chủ thể này, nhưng chế tài hành chính tương ứng vẫn còn khoảng trống, dẫn tới thực tế “nhờn luật”. Việc bổ sung Điều 72 góp phần làm rõ ranh giới hành vi và bảo đảm tính tuân thủ trong toàn bộ tiến trình tố tụng phá sản.
Thứ nhất, các doanh nghiệp đang trong tình trạng tài chính khó khăn cần khẩn trương rà soát chỉ tiêu “mất khả năng thanh toán” theo Luật Phá sản — tức không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đến hạn — để quyết định nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản hoặc thủ tục phục hồi đúng thời hạn.
Thứ hai, mức phạt 1 — 3 triệu đồng tuy không lớn về tài chính nhưng tạo “tiền lệ vi phạm” gắn với cá nhân người quản lý. Đây có thể trở thành căn cứ bất lợi khi xảy ra tranh chấp dân sự, yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với chủ nợ hoặc cổ đông thiểu số vì cho rằng người quản lý đã chậm trễ trong việc bảo vệ tài sản còn lại của doanh nghiệp.
Thứ ba, chủ nợ và các bên có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản có thêm công cụ pháp lý để buộc người quản lý doanh nghiệp tuân thủ. Việc bị xử phạt hành chính có thể được viện dẫn để chứng minh thiện chí hợp tác, đồng thời là dữ kiện trong hồ sơ khởi kiện trách nhiệm cá nhân của người quản lý theo Luật Doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật và thành viên hội đồng quản trị: nên định kỳ — tối thiểu hằng quý — đánh giá khả năng thanh toán, lập biên bản ghi nhận tình trạng tài chính và phương án xử lý. Trường hợp có dấu hiệu mất khả năng thanh toán, cần khẩn trương thuê tư vấn pháp lý độc lập để lựa chọn giữa nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi hoặc nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, tránh rơi vào diện bị xử phạt tại Điều 71.
Đối với chủ nợ và người lao động: nắm rõ quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp đã quá hạn thanh toán 03 tháng. Trường hợp bị cản trở, có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử phạt theo Điều 70 và bảo lưu quyền khởi kiện trách nhiệm cá nhân của người quản lý.
Công ty Luật MT và Cộng sự với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực doanh nghiệp, tái cấu trúc, phục hồi và phá sản sẵn sàng đồng hành cùng quý khách hàng trong việc đánh giá tình trạng tài chính, soạn thảo hồ sơ và đại diện tham gia thủ tục tại Tòa án. Liên hệ hotline 0987140772 hoặc email info@mtpartners.vn để được tư vấn cụ thể.
(*) Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.
Từ khóa SEO: Nghị định 109/2026/NĐ-CP, xử phạt phá sản doanh nghiệp, mất khả năng thanh toán, Điều 71 Nghị định 109/2026, nộp đơn phá sản, thủ tục phục hồi doanh nghiệp, trách nhiệm người đại diện theo pháp luật, Luật Phá sản 2026, MT & Partners Law Firm, tư vấn doanh nghiệp.
23
Tiếng Việt
English
中文